Tiểu sử & Binh nghiệp
Ông sinh ngày 27 tháng 2 năm 1927 trong một gia đình khá giả tại tỉnh Phú Yên, miền Trung Việt Nam. Năm 1947, ông tốt nghiệp Trung học chương trình Pháp tại Quy Nhơn với văn bằng Tú tài bán phần (Part I). Sau đó được tuyển dụng làm giáo chức tại Phú Yên cho đến ngày gia nhập quân đội.
Quân đội Quốc gia Việt Nam
Cuối tháng 3 năm 1953, thi hành lệnh động viên ông nhập ngũ vào Quân đội Quốc gia, mang số quân: 47/104.418. Theo học khóa 3 Đống Đa[1] tại trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức, khai giảng ngày 1 tháng 4 năm 1953. Ngày 1 tháng 11 cùng năm mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Thiếu úy. Ra trường, ông được chọn về đơn vị Bộ binh tham gia mặt trận Atlante tại Tuy Hòa, Phú Yên với chức vụ Đại đội trưởng trong Tiểu đoàn 607 khinh quân. Đầu năm 1954, ông được thăng cấp Trung úy và được cử làm Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 607.
Quân đội Việt Nam Cộng hòa
Cuối tháng 10 năm 1955, Thủ tướng Ngô Đình Diệm đã cải đổi danh xưng Quân đội Quốc gia thành Quân đội Việt Nam Cộng hòa. Rồi những biến đổi về mặt chính trị, danh xưng Quốc gia Việt Nam được chuyển thành Việt Nam Cộng hòa dưới chính thể Cộng hòa Đệ nhất. Tháng 11 cùng năm, ông được thăng cấp Đại úy và được cử làm sĩ quan Tùy viên cho Tổng thống Ngô Đình Diệm. Giữa năm 1956, ông được thăng cấp Thiếu tá chuyển ra Cao nguyên Trung phần giữ chức vụ Chỉ huy trưởng Cơ quan Quân sự Kontum. Đầu năm 1958, ông được cử đi Hoa Kỳ du học lớp Chỉ huy Tham mưu cao cấp (Command and General Staff) tại Học viện Fort Leavenworth, Tiểu bang Kansas và khóa Hành chính Dân sự vụ (Civil Affairs and Military Government) tại Fort Gordon, Tiểu bang Kentucky.
Đầu năm 1959, sau khi từ Mỹ về nước ông được chuyển đến phục vụ tại trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt, lần lượt qua 2 vị Chỉ huy trưởng là Thiếu tướng Lê Văn Kim và Đại tá Trần Ngọc Huyến[2] (thời kỳ các khóa học có thời gian huấn luyện và đào tạo 4 năm). Ông được cử làm Liên đoàn trưởng Liên đoàn Sinh viên Sĩ quan các khóa: 14 Nhân Vị, 15 Lê Lợi, 16 Ấp Chiến Lược, 17 Lê Lai và 18 Bùi Ngươn Ngãi.[3]
Cuối năm 1961, ông được chuyển về Phủ Tổng thống giữ chức vụ Đại đội trưởng Đại đội Cận vệ kiêm Trưởng ban An ninh thay thế Thiếu tá Hoàng Đình Tư.[4]
Đầu tháng 11 năm 1963, trong cuộc đảo chính Tổng thống Ngô Đình Diệm của Hội đồng Quân nhân Cách mạng do tướng Dương Văn Minh cầm đầu. Ông đứng về phía chống lại quân đảo chính nên bị bắt giam. Đầu tháng 2 năm 1964, sau cuộc Chỉnh lý nội bộ ngày 30 tháng 1 của tướng Nguyễn Khánh, ông được trả tự do và được trở lại Quân đội đồng thời bị thuyên chuyển về Sư đoàn 7 Bộ binh thuộc Quân đoàn IV.
Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1965, ông được thăng cấp Trung tá và được cử làm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 12 thuộc Sư đoàn 7 do Chuẩn tướng Nguyễn Viết Thanh làm Tư lệnh. Đến năm 1968, ông được cử theo học khóa 1 Cao đẳng Quốc phòng tại Sài gòn. Tháng giêng năm 1969, ông được thăng cấp Đại tá và được cử làm Tham mưu trưởng Quân đoàn IV & Vùng 4 Chiến thuật, lần lượt dưới quyền Tư lệnh của các Thiếu tướng Nguyễn Viết Thanh (7/1968-5/1970), Ngô Dzu (5/1970-8/1970), Ngô Quang Trưởng (8/1970-5/1972) và Nguyễn Vĩnh Nghi (5/1972-11/1974).
Ngày Quốc khánh Đệ Nhị Cộng hòa 1 tháng 11 năm 1972, ông được thăng cấp Chuẩn tướng tại nhiệm. Cuối tháng 10 năm 1973, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn 9 Bộ binh thay thế Thiếu tướng Trần Bá Di được cử giữ chức Tư lệnh phó Quân đoàn IV & Quân khu 4. Ông ở chức vụ này cho đến cuối tháng 4 năm 1975.
- Sư đoàn 9 Bộ binh vào thời điểm tháng 4/1975, nhân sự ở Bộ tư lệnh Sư đoàn và các Chỉ huy Trung đoàn được bổ nhiệm như sau:
-Tư lệnh - Chuẩn tướng Huỳnh Văn Lạc
-Tham mưu trưởng - Đại tá Phạm Văn Ven[5]
-Chỉ huy Pháo binh - Trung tá Võ Văn Sáng
-Trung đoàn 14 - Đại tá Lê Văn Năm[6]
-Trung đoàn 15 - Đại tá Phan Thế Thường[7]
-Trung đoàn 16 - Trung tá Trần Xuân Hải
1975
Cũng như một số tướng lãnh trên và đồng cấp. Trước và trong ngày 30 tháng 4 với phương tiện sẵn có, ông và gia đình có thể dễ dàng ra nước ngoài định cư nhưng vì tình "huynh đệ chí binh", ông ở lại với chiến hữu và chấp nhận tù đày 13 năm ròng rã (từ 1975 đến 1988).
Ông cũng không thể tuẫn tiết như các Thiếu tướng Nguyễn Khoa Nam và Phạm Văn Phú, các Chuẩn tướng Lê Văn Hưng, Lê Nguyên Vỹ và Trần Văn Hai vì đức tin của người Công giáo không cho phép (ông là cựu tu sĩ Dòng Chúa Cứu Thế).
Tháng 2 năm 1994, ông cùng gia đình xuất cảnh theo diện H.O do Chính phủ Hoa Kỳ bảo lãnh, định cư tại Sacramento, Tiểu bang California, Hoa Kỳ.
Gia đình
- Thân phụ: Cụ Huỳnh Hiển
- Thân mẫu: Cụ Nguyễn Thị Vịnh
- Phu nhân: Bà Lê Tuyết Mai
- Ông bà có 4 người con (2 trai, 2 gái):
Huỳnh Mai Long, Huỳnh Mai Phong, Huỳnh Thị Mai Hương, Huỳnh Thị mai Liên.
Chuẩn Tướng Huỳnh Văn Lạc (Cựu Tư – Lệnh Sư Đoàn 9 BB từ 1973 – 1975)
Tướng Huỳnh – Văn – Lạc, trước khi về làm Tư – Lệnh Sư – Đoàn 9/BB, vùng đồng bằng sông Cửu – Long, trách nhiệm các tỉnh : Châu -đốc, An – giang, Kiến – phong, Sa – đéc… Ông là Tham – Mưu -Trưởng của Quân – Đoàn IV & Quân – Khu IV. Tướng Huỳnh -Văn – Lạc người Mằng- Lăng, quận Tuy – An, tỉnh Phú – Yên, nghe nói ông là người Tu – Xuất (?) từ Nhà -Dòng.Tôi rất hân hạnh có thời gian dài làm việc dưới quyền Ông, tuy không trực tiếp. Vì tôi ở cấp Tiểu đoàn, qua Trung đoàn, rồi mới tới Sư đoàn. Nhưng thói thường, người cấp dưới hay nhìn và tìm hiểu người cấp trên. Tôi, cũng vậy. Theo chỗ tôi biết , Tướng Huỳnh – Văn – Lạc hiền lành và không hề tai tiếng về những chuyện lem nhem … Lúc còn làm Tư Lệnh Sư Đoàn Ông rất quan tâm đên đời sống anh em và gia đình binh sĩ. Nghe nói có lần Ông ra đơn vị hành quân, thấy anh em binh sĩ có một số ăn mặc thiếu thốn, Ông đã ta thán: ” Thiệt là không có quân đội nào nghèo khổ như quân đội ta!!”Rồi ngày đau thương của dân tộc ập đến, ngày VNCH thất thủ, tôi cũng ở tù chung với Ông ở trại Quân – Lao Cần – Thơ. Tôi ở cách Ông hơi xa, khu trong, khu ngoài, có khi tôi cũng đến thăm Ông. Ông rất phiền muộn vì vận nước nổi trôi! Tôi cấp nhỏ, dưới rất xa chỉ biết ngậm ngùi …! Và, trong bước đường gian nan đăng đẳng cái gọi là Học Tập Cải Tạo cũng có khi nghe nói về Ông, mà ai nói, tại đâu cũng không nhớ nữa, là khi ở trong những trại tù của VC, Ông từng than rằng :”Nhục quá , muốn tự tử cho rôì, nhưng vì có Đạo”.Cho đến khoảng tháng 6 năm 1976, hầu hết tù Chính Trị trong Nam đều chuyển ra cái gọi là Miền Bắc Xã Hội Chủ Nghĩa, thì trại tù ở quân lao Cần Thơ ( giam từ cấp Thiếu Tá đến Thiếu Tướng ) cũng chung số phận. Ông bị chuyển vùng trại cấp Tướng như là Ba Sao, Nam Hà…Phần tôi bị lưu đày tới vùng Việt Bắc Sơn La Nghĩa Lộ… Rừng núi trùng trùng… với đói lạnh kinh hoàng mà phải ” lao động vinh quang “….Từ ấy, Ông và tôi chưa hề gặp lại nhau. Khi nghe tin Ông mới qua Mỹ khoảng năm 1996(?), tôi có tìm gọi phôn thăm Ông một lần, sau đó số phôn đổi khác và mất liên lạc!!Hôm nay, tình cờ đọc lại trang báo cũ ( vì cắt xén còn chút xíu nên không rõ tên báo ), do anh bạn cùng ở tù trại Thanh – Cẫm (1979 – 1782), anh Phạm – Văn – Tiến ở Seattle ( tiểu bang Washington ) gửi cho. Trong trang báo có mục ” BƯỚC PHONG TRẦN CỦA TƯỚNG ” , tác giả Vũ – Văn – Quý có kể lại chuyện liên hệ với cấp trên của tôi là Chuẩn – Tướng HUỲNH – VĂN – LẠC, tôi mạn phép tác giả trích đoạn liên quan nguyên văn như sau:“- Trở lại câu chuyện của Tướng Lê – Minh – Đảo. Chắc ông biết rõ vụ Tướng Huỳnh – Văn – Lạc đưọc trại mời ra nói chuyện để giao công tác gặp phái đoàn ngoại quốc. Việt Cộng thấy không lay chuyển được Tướng cao bồi Lê – Minh – Đảo nên thấy Tướng Lạc hiền lành như một thầy tu, tưởng dể sai khiến. Tướng Lạc được hứa hẹn, khi gặp phái đoàn ngoại quốc chỉ cần nói một câu là: trước kia ông đã từng bắn vào dân chúng thì sẽ được ghi tên” tha “ngay tức thời. Nhưng đã bị ông thẳng thắng từ chối.Tướng Lạc từ tốn nói: “-Tôi không thể nói dối.Tôi không thể làm gương xấu cho bạn bè, cho thuộc cấp của tôi đang cải tạo ở đây. Các ông muốn bắn bỏ tôi, xin cứ việc bắn ”Ngoài ra, cũng trong tiểu đề ” BƯỚC PHONG TRẦN CỦA TƯỚNG “, tác giả Vũ – Văn – Quýcó viết một đoạn, xin phép trích nguyên văn : ” Tập thể tướng lãnh bị giam giữ trong tù đều là những người rất xứng đáng, sống trong những năm tháng đen tối ngụp lặn dưới đường hầm cải tạo gần như mịt mùng vô định, cho dù chịu đói, chịu rét, lao động khổ cực và thiếu thăm nuôi tiếp tế, các vị ấy vẫn giữ được phong độ, vẫn giữ được cốt cách của những người làm tướng. Một chén canh rau rừng, một củ khoai hay khúc sắn, lúc nào cũng chia xẻ no đói chan hoà, đùm bọc thưong yêu nhau trong tình ” huynh đệ chi binh”. Tôi thường nghe các vị dặn dò nhau”- Những con mãnh hổ ở ngoài rừng hay bị nhốt trong cũi sắt, luôn luôn vẫn là cọp chứ không thể thay hình đổi dạng thành con chó được.” ( hết trích )Kính thưa quí độc giả, hôm nay tôi viết tiểu truyện này với những mục đích:Một là để bày tỏ lòng kính mến của tôi đối với cấp trên cũ của tôi là Tướng HUỲNH – VĂN – LẠC cùng hầu hết quí tướng lãnh khác, trừ những tên: DVM, NCK…Hai là để các cháu Thanh Thiếu Niên thế hệ sau hiểu rõ thêm rằng qúi vị Tướng Lãnh trong Quân lực VNCH rất xứng đáng để được trân trọng tôn vinh chứ không phải tệ hại như VC tuyên truyền xuyên tạc và bóp méo sự thật!!Trong niềm kính mến vị Tư Lệnh cũ Tướng Huỳnh Văn Lạc, tôi xin kết thúc tiểu truyện với bài thơ nhỏ:Sĩ KhíNúi Sông điên đảo chẳng đành tuKhoác mảnh chiến y quyết diệt thùTuấn mã cùng đồ đành thúc thủVào tù… sĩ khí chính là tu…!!Sau hết, cũng xin ô. Vũ – Văn – Quý , tác giả bài báo “BƯỚC PHONG TRẦN CỦA TƯỚNG” thứ lỗi cho tôi v/v trích đoạn bài viết mà không xin phép trước.Trân trọng.Nguyễn Minh Thanh
